Cmentarz na Pęksowym Brzyzku po halnym

Cmentarz na Pęksowym Brzyzku w Zakopanem, miejsce pamięci i nadziei

Ania z Zielonego Wzgórza mawiała, że jej życie to „cmentarz umarłych nadziei”. Ale czy cmentarz nie mógłby być miejscem, które zamiast wywoływać przygnębienie – dawałoby nadzieję? Takim, w którym płyta pamiątkowa byłaby czymś więcej niż tylko zapisem dwóch dat, imienia i nazwiska…? Czymś więcej niż kamienny, pozbawiony dodatkowych informacji dowód osobisty…? Taki jest Cmentarz Zasłużonych na Pęksowym Brzyzku w Zakopanem.

To, co na marginesie

Jeżeli porównać człowieka do zapisanej kartki, to wiele w naszej historii dzieje się przecież na marginesie. Pełno tam słów, ludzi, uśmiechów, wspomnień, pasji i miejsc. I właśnie taką refleksję zostawiła we mnie wizyta na Cmentarzu Zasłużonych na Pęksowym Brzyzku. Choć w Zakopanem byłam wiele razy, na najsłynniejszy tatrzański cmentarz zawitałam z wizytą dopiero w 2020 roku, gdy moje nadzieje na wędrówkę po Tatrach rozwiał halny (przy okazji pozbawiając pensjonat i sporą część Kościeliska prądu). Wychodzić w góry nie było po co, żaden szlak nie był bezpieczny. No, może poza jednym – był nim właśnie Szlak Znakomitych Zakopiańczyków, który powstał, by upamiętniać wybitne i zasłużone dla Podhala postaci.



Stary Cmentarz znajduje się przy ulicy Kościeliskiej, niedaleko odchodzącego powoli do historii targowiska pod Gubałówką. O tym, że jesteśmy w miejscu, którego piękno zostało zaklejone dziesiątkami bannerów i pstrokatych reklam, na Pęksowym Brzyzku przypominają tylko pojedynczy odwiedzający z reklamówkami pełnymi skórzanych kapci i wełnianych skarpet. A sam cmentarz jest miejscem wyjętym z czasu. Spacerując alejkami, odnajdujemy groby ludzi, których losy znamy z oficjalnych kart historii. Z płyt, tych pięknych zapisków na marginesie, dowiadujemy się, że byli poetami, miłośnikami Tatr, artystami, kochali przyrodę, literaturę, narty. Groby zdobią korale, zabawki, przyrządy wspinaczkowe, rzeźby w drewnie. Czy nie o to chodzi? Pozostać we wspomnieniu fotografią Tatr? Liną asekuracyjną? Zapachem domowego ciasta?


Czy nie o to chodzi? Pozostać we wspomnieniu fotografią Tatr? Liną asekuracyjną? Zapachem domowego ciasta?

Historia zabytkowego cmentarza na Pęksowym Brzyzku

Stary Cmentarz w Zakopanem powstał w 1850 r. i jest wpisany do rejestru zabytków. Ziemię pod jego budowę podarował Jan Pęksy, stąd też jego nazwa. Tajemniczy brzyzek w gwarze góralskiej to z kolei urwisko nad potokiem. Odwiedzając groby zasłużonych, stajemy więc „nad urwiskiem”, jesteśmy bardziej po tej, ale też trochę po tamtej stronie. Na cmentarzu spoczywa 500 osób, w tym 250 zasłużonych. Są tu m.in. groby: Kornela Makuszyńskiego, Kazimierza Przerwy-Tetmajera, Stanisława Witkiewicza, Zofii i Witolda Paryskich, Władysława Hasiora oraz symboliczny grób Macieka Berbeki i Mariusza Zaruskiego. Przy cmentarzu znajduje się zabytkowy, drewniany kościółek Matki Boskiej Częstochowskiej.


Stanisław Witkiewicz, pomnik na Pęksowym Brzyzku

Na Pęksowym Brzyzku spoczywa m.in. Stanisław Witkiewicz, ojciec Witkacego, twórca stylu zakopiańskiego i projektant bramy głównej cmentarza.

Kamienna, porośnięta mchem płyta. Taka jak te spotykane na górskim szlaku. To symboliczny grób Mariusza Zaruskiego, założyciela Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego.

Cmentarz na Pęksowym Brzyzku, Zakopane

Cmentarz na Pęksowym Brzyzku dzień po halnym we wrześniu 2020 r. Prędkość wiatru na szczytach przekraczała momentami 150 km/h. Także niziny odczuły skutki żywiołu.

Podsumowanie

Będąc w Zakopanem, warto odwiedzić to wyjątkowe miejsce, jakim jest Cmentarz Zasłużonych. Podobnie jak po odwiedzinach Symbolicznego Cmentarza Ofiar Tatr w pobliżu Popradzkiego Stawu nie towarzyszyło mi przygnębienie, ale refleksja, spokój, zaduma. I taka myśl: czy to, co chcemy zostawić po sobie, jest tym samym, co pozostanie w pamięci innych?

To pytanie szczególnie ważne w tych niepewnych, pełnych napięć czasach.

Innym miejscem pamięci w Tatrach jest Symboliczny Cmentarz Ofiar Tatr na Słowacji

Dziękuję za odwiedziny!

Przeczytaj także:

Cmentarz na Pęksowym Brzyzku po halnym

Cmentarz na Pęksowym Brzyzku w Zakopanem, miejsce pamięci i nadziei

Będąc w Zakopanem warto odwiedzić Cmentarz Zasłużonych na Pęksowym Brzyzku, zwany też Starym Cmentarzem. To wyjątkowe miejsce nie ma nic wspólnego z przygnębieniem. Powiem więcej: daje nadzieję. Czytaj dalej Cmentarz na Pęksowym Brzyzku w Zakopanem, miejsce pamięci i nadziei

Published by

urodapodrozy.blog

Filolog i fotograf amator, podróżuję, szukając piękna. Staram się odkrywać i opisywać miejsca niezwykłej urody.

2 myśli w temacie “Cmentarz na Pęksowym Brzyzku w Zakopanem, miejsce pamięci i nadziei

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s